Cơ cấu Tổ chức

Định nghĩa

Cơ cấu Tổ chức (Organizational Structure) là một hệ thống chính thức, xác định cách thức các nhiệm vụ công việc được phân chia (chuyên môn hóa), nhóm lại (phòng ban hóa), và phối hợp (chuỗi mệnh lệnh, tầm hạn quản trị) trong một tổ chức.

Nó chính là “bộ xương” của tổ chức, thường được thể hiện trực quan qua Sơ đồ Tổ chức (Organizational Chart).

6 Yếu tố then chốt khi Thiết kế Cơ cấu

1. Chuyên môn hóa Công việc (Work Specialization): Mức độ chia nhỏ công việc thành các nhiệm vụ riêng biệt (ví dụ: dây chuyền lắp ráp).
2. Phòng ban hóa (Departmentalization): Cách thức nhóm các công việc lại với nhau (ví dụ: nhóm theo Chức năng, theo Sản phẩm…).
3. Chuỗi Mệnh lệnh (Chain of Command): Tuyến quyền hạn liên tục từ cấp cao nhất xuống thấp nhất, làm rõ ai báo cáo cho ai.
4. Tầm hạn Quản trị (Span of Control): Số lượng nhân viên mà một nhà quản lý có thể giám sát một cách hiệu quả. (Tầm hạn rộng $\to$ Cơ cấu phẳng; Tầm hạn hẹp $\to$ Cơ cấu cao).
5. Tập trung và Phân quyền (Centralization & Decentralization): Nơi đưa ra quyết định (tập trung ở cấp cao nhất hay phân quyền cho cấp dưới).
6. Chính thức hóa (Formalization): Mức độ các công việc được chuẩn hóa bằng các quy tắc và quy trình.

Các Loại Cơ cấu Phổ biến

• Cơ cấu Chức năng (Functional): Nhóm theo chuyên môn (Marketing, Tài chính, Sản xuất).
• Cơ cấu Theo sản phẩm / Cơ cấu Theo địa lý (Divisional): Nhóm theo sản phẩm, khu vực địa lý, hoặc theo khách hàng.
• Cơ cấu Ma trận (Matrix): Kết hợp Chức năng và Sản phẩm (nhân viên có 2 sếp).
• Cơ cấu Phẳng (Flat): Ít cấp quản lý, tầm hạn quản trị rộng.