Lý tính Giới hạn (Bounded Rationality)

Định nghĩa

Lý tính Giới hạn là một mô hình ra quyết định thực tế, do Herbert Simon đề xuất. Mô hình này cho rằng con người (kể cả các nhà quản trị) cố gắng ra quyết định một cách hợp lý, nhưng khả năng lý tính của họ bị giới hạn (bounded) bởi nhiều yếu tố.

Đây là sự phản bác lại mô hình kinh tế cổ điển (mô hình hợp lý) vốn cho rằng con người luôn có đủ thông tin và logic để ra quyết định tối ưu.

Các Yếu tố Giới hạn (Ràng buộc)

1. Thông tin Không hoàn hảo (Limited Information): Chúng ta không bao giờ có đầy đủ 100% thông tin về mọi phương án và hậu quả.
2. Khả năng Nhận thức (Cognitive Limits): Bộ não con người có giới hạn về khả năng xử lý thông tin phức tạp.
3. Giới hạn Thời gian (Time Constraints): Chúng ta không có vô hạn thời gian để phân tích mọi lựa chọn.

Hậu quả: Satisficing (Sự hài lòng)

Vì những giới hạn trên, thay vì tìm kiếm giải pháp tối ưu (optimal) (tốt nhất tuyệt đối), các nhà quản trị có xu hướng “Satisficing”.

Satisficing (kết hợp của Satisfy - thỏa mãn và Suffice - đủ) là hành vi lựa chọn phương án đầu tiên đủ tốt (good enough), đáp ứng được các tiêu chí tối thiểu, thay vì tốn thêm nguồn lực để tìm phương án tốt nhất.