Ra Quyết định

Định nghĩa

Ra Quyết định là một quá trình nhận thức (cognitive process) bao gồm việc lựa chọn một phương án (alternative) trong số hai hoặc nhiều phương án có sẵn, nhằm giải quyết một vấnêề hoặc đạt được một mục tiêu.

Ra quyết định được xem là bản chất của công việc quản trị, nó diễn ra trong cả 4 chức năng (Hoạch định, Tổ chức, Lãnh đạo, Kiểm soát).

Quy trình Ra Quyết định (Mô hình Hợp lý)

Một quy trình ra quyết định lý tưởng (hợp lý) thường bao gồm 8 bước:

1. Xác định Vấn đề (Identify Problem): Nhận ra sự khác biệt giữa trạng thái hiện tại và trạng thái mong muốn.
2. Xác định Tiêu chí Quyết định (Identify Criteria): (Ví dụ: khi mua xe, tiêu chí là: Giá, Tiết kiệm xăng, An toàn).
3. Phân bổ Trọng số cho Tiêu chí (Allocate Weights): (Ví dụ: Giá (50%), An toàn (30%), Tiết kiệm xăng (20%)).
4. Phát triển Phương án (Develop Alternatives): Liệt kê các lựa chọn (Xe A, Xe B, Xe C).
5. Phân tích/Đánh giá Phương án (Analyze Alternatives): Chấm điểm từng phương án theo tiêu chí (bước 2, 3).
6. Lựa chọn Phương án (Select Alternative): Chọn phương án có điểm số cao nhất.
7. Thực thi Phương án (Implement Alternative): Triển khai quyết định đã chọn.
8. Đánh giá Kết quả (Evaluate Effectiveness): Xem xét liệu quyết định có giải quyết được vấn đề ở bước 1 không.

Ra quyết định trong Thực tế

• Mô hình Ra quyết định Hợp lý (Rational): Giả định nhà quản trị có đủ thông tin, logic, không cảm tính, và luôn chọn lựa tối ưu $\to$ Phi thực tế.
• Lý tính Giới hạn (Bounded Rationality): Thực tế, nhà quản trị bị giới hạn bởi thời gian, thông tin, và khả năng xử lý. Họ không tìm giải pháp tối ưu (optimal), mà tìm giải pháp đủ tốt (satisficing).