OLAP (Online Analytical Processing)
Định nghĩa
OLAP (Xử lý Phân tích Trực tuyến) là một loại công nghệ xử lý thông tin, cho phép người dùng phân tích (analyze) dữ liệu đa chiều (multidimensional data) từ nhiều góc độ khác nhau một cách nhanh chóng và linh hoạt. 📊
Mục tiêu chính của OLAP là hỗ trợ Business Intelligence (BI), giúp các nhà quản trị và nhà phân tích khám phá insights từ dữ liệu lịch sử và tổng hợp.
Đặc điểm
- Tập trung vào Phân tích: Xử lý các truy vấn phức tạp, tổng hợp dữ liệu lớn (ví dụ: “Tính tổng doanh số theo từng vùng, theo từng quý trong 3 năm qua?”).
- Truy vấn Phức tạp, Đọc nhiều: Các truy vấn thường phức tạp, liên quan đến nhiều bảng/chiều và lượng dữ liệu lớn. Chủ yếu là thao tác đọc (read).
- Cập nhật Ít thường xuyên: Dữ liệu thường được tải vào định kỳ (ví dụ: hàng đêm) từ hệ thống OLTP.
- Dữ liệu Lịch sử, Tổng hợp: Tập trung vào dữ liệu quá khứ, đã được tổng hợp (aggregated).
- Tối ưu cho Đọc (Read-optimized): Cấu trúc dữ liệu thường được phi chuẩn hóa (denormalized), ví dụ như mô hình Khối Dữ liệu (Data Cube) hoặc Lược đồ Hình sao (Star Schema), để tăng tốc độ truy vấn.
- Hệ thống Đích: OLAP thường chạy trên Kho Dữ liệu (Data Warehouse).
Các Thao tác OLAP Phổ biến
- Slice (Cắt lát): Xem một “lát cắt” của khối dữ liệu (ví dụ: xem doanh số chỉ của năm 2024).
- Dice (Cắt khối): Xem một “khối con” nhỏ hơn (ví dụ: doanh số năm 2024, chỉ ở Hà Nội, chỉ cho sản phẩm A).
- Drill-down: Đi từ dữ liệu tổng hợp xuống dữ liệu chi tiết hơn (ví dụ: từ doanh số năm quý tháng).
- Roll-up: Ngược lại với Drill-down, đi từ chi tiết lên tổng hợp.
- Pivot (Xoay): Thay đổi góc nhìn (ví dụ: xem doanh số theo vùng rồi xoay sang xem theo sản phẩm).