Thiết kế Bảng câu hỏi Khảo sát

1. Định nghĩa

Bảng câu hỏi (Questionnaire) là công cụ (instrument) phổ biến nhất được sử dụng trong nghiên cứu định lượng để thu thập dữ liệu sơ cấp. Nó bao gồm một bộ các câu hỏi được trình bày cho người trả lời.

Thiết kế Bảng câu hỏi là một nghệ thuật và khoa học. Một bảng câu hỏi được thiết kế tồi (ví dụ: câu hỏi mập mờ, có tính dẫn dắt) sẽ dẫn đến dữ liệu rác (garbage data).

2. Các Loại Câu hỏi

a. Câu hỏi Đóng (Closed-Ended Questions)

• Mô tả: Cung cấp sẵn các phương án trả lời, người trả lời chỉ cần chọn. Dễ dàng cho việc phân tích thống kê.
• Các dạng phổ biến:
  • Câu hỏi Có/Không (Dichotomous): “Bạn có sử dụng sản phẩm X không? (Có / Không)”
  • Câu hỏi Nhiều Lựa chọn (Multiple Choice): “Bạn biết đến chúng tôi qua kênh nào? (Facebook / Google / Bạn bè / Khác)”
  • Thang đo Likert (Likert Scale): (Đo lường thái độ) “Sản phẩm của chúng tôi dễ sử dụng.” (1-Hoàn toàn không đồng ý … 5-Hoàn toàn đồng ý).
  • Thang đo Đối nghĩa (Semantic Differential): (Đo lường hình ảnh) “Hãy đánh giá thương hiệu X: (Rẻ --- Đắt), (Hiện đại --- Lạc hậu)“.

b. Câu hỏi Mở (Open-Ended Questions)

• Mô tả: Cho phép người trả lời tự điền câu trả lời bằng ngôn ngữ của chính họ.
• Mục tiêu: Thường dùng để khám phá (giống Nghiên cứu Định tính (Qualitative Research)), tìm ra những ý kiến bất ngờ.
• Ví dụ: “Bạn có góp ý gì để chúng tôi cải thiện dịch vụ?”
• Nhược điểm: Khó phân tích thống kê, tốn thời gian tổng hợp.

3. Các Nguyên tắc Thiết kế Quan trọng

1. Tránh Câu hỏi Dẫn dắt (Leading Questions):
   • Tệ: “Bạn có đồng ý rằng dịch vụ tuyệt vời của chúng tôi là tốt nhất không?”
   • Tốt: “Bạn đánh giá thế nào về chất lượng dịch vụ của chúng tôi?”
2. Tránh Câu hỏi “Hai nòng” (Double-Barreled Questions):
   • Tệ: “Bạn thấy sản phẩm của chúng tôi nhanh và đáng tin cậy không?” (Nếu người dùng thấy nhanh nhưng không đáng tin cậy thì sao?).
   • Tốt: Tách thành 2 câu: (1) “Bạn thấy sản phẩm nhanh không?” (2) “Bạn thấy sản phẩm đáng tin cậy không?“.
3. Từ ngữ Rõ ràng, Đơn giản: Tránh dùng từ chuyên ngành (jargon), từ mập mờ (ví dụ: “Bạn có thường xuyên mua hàng không?” - “Thường xuyên” nghĩa là gì? Hàng ngày hay hàng tháng?).
4. Cấu trúc Logic (Flow):
   • Câu hỏi Sàng lọc (Screening): Đặt ở đầu tiên (ví dụ: “Bạn có uống cà phê không?” - Nếu “Không”, dừng khảo sát).
   • Câu hỏi Chung → Cụ thể: Hỏi các câu dễ, tổng quan trước.
   • Câu hỏi Nhạy cảm: Các câu hỏi về Thu nhập, Tuổi tác, Tôn giáo… nên đặt ở cuối cùng.