Thuyết Hai yếu tố (Herzberg)

Định nghĩa

Thuyết Hai Yếu tố (Two-Factor Theory), hay còn gọi là Thuyết Động viên - Duy trì, là một lý thuyết về Động viên (Motivation) do Frederick Herzberg phát triển.

Herzberg cho rằng các yếu tố tại nơi làm việc có thể được chia thành hai nhóm riêng biệt, ảnh hưởng đến nhân viên theo những cách khác nhau:

1. Các Yếu tố Duy trì (Hygiene Factors): Gây ra sự bất mãn nếu thiếu.
2. Các Yếu tố Động viên (Motivators): Tạo ra sự hài lòng và động lực nếu có.

2 Nhóm Yếu tố

1. Các Yếu tố Duy trì (Hygiene Factors)

• Mô tả: Đây là các yếu tố bên ngoài (extrinsic) của công việc, liên quan đến bối cảnh làm việc. Chúng cần thiết để “ngăn ngừa” sự bất mãn, giống như vệ sinh (hygiene) ngăn ngừa bệnh tật.
• Nếu Thiếu/Kém: Nhân viên sẽ Bất mãn.
• Nếu Tốt/Đầy đủ: Nhân viên Không bất mãn, nhưng không có nghĩa là họ có động lực.
• Ví dụ: Lương cơ bản, chính sách công ty, điều kiện làm việc (an toàn, thoải mái), an toàn công việc, mối quan hệ với đồng nghiệp và sếp.

2. Các Yếu tố Động viên (Motivators)

• Mô tả: Đây là các yếu tố bên trong (intrinsic) của công việc, liên quan đến nội dung công việc.
• Nếu Thiếu/Kém: Nhân viên Không hài lòng (chứ không phải bất mãn).
• Nếu Tốt/Đầy đủ: Nhân viên sẽ Hài lòng và Có động lực làm việc.
• Ví dụ: Sự thành đạt (Achievement), Sự ghi nhận (Recognition), Bản thân công việc (Work itself - có thú vị không?), Trách nhiệm (Responsibility), Sự thăng tiến và phát triển (Advancement & Growth).

Ứng dụng

Theo Herzberg, để tạo động lực, nhà quản lý phải làm 2 việc:

1. Đảm bảo các Yếu tố Duy trì ở mức chấp nhận được (để dập tắt sự bất mãn).
2. Tập trung mạnh vào các Yếu tố Động viên (để xây dựng sự hài lòng và động lực).