Phương trình Kế toán

Định nghĩa

Phương trình Kế toán (Accounting Equation) là công thức nền tảng của hệ thống kế toán bút toán kép. Nó thể hiện mối quan hệ cân bằng giữa những gì doanh nghiệp sở hữu (Tài sản) và các yêu cầu đối với những tài sản đó (Nguồn vốn).

Phương trình này là cơ sở để lập Bảng Cân đối Kế toán và phải luôn luôn cân bằng sau mọi giao dịch kinh tế.

Công thức Căn bản

Tài sản = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu (Assets = Liabilities + Equity)

Diễn giải

Phương trình này có thể được hiểu theo hai cách:

1. Góc nhìn Nguồn vốn (Funding):

   • Vế trái (Tài sản): Những gì công ty sở hữu (xe cộ, nhà xưởng, tiền mặt, hàng tồn kho).
   • Vế phải (Nguồn vốn): Cách thức công ty tài trợ cho các tài sản đó.
     • Nợ phải trả (Liabilities): Nguồn vốn từ bên ngoài (vay ngân hàng, nợ nhà cung cấp). Đây là quyền lợi của chủ nợ.
     • Vốn chủ sở hữu (Equity): Nguồn vốn từ chủ sở hữu (vốn góp, lợi nhuận giữ lại). Đây là quyền lợi của chủ sở hữu.

2. Góc nhìn Quyền lợi (Claims):

   • Tài sản (Assets): Các nguồn lực kinh tế của công ty.
   • Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu: Tổng các yêu cầu (claims) đối với các nguồn lực đó.

Mọi giao dịch kinh tế đều ảnh hưởng đến ít nhất hai tài khoản và phải giữ cho phương trình này cân bằng.

• Ví dụ 1: Mua xe tải (Tài sản tăng) bằng tiền mặt (Tài sản khác giảm). $\to$ Vế Tài sản không đổi, Cân bằng.
• Ví dụ 2: Mua xe tải (Tài sản tăng) bằng vốn vay (Nợ phải trả tăng). $\to$ Hai vế cùng tăng, Cân bằng.