Chi phí chìm (Sunk Cost)

Định nghĩa

Chi phí chìm (Sunk Cost) là một khoản chi phí đã phát sinh trong quá khứ và không thể thu hồi lại được (non-refundable), bất kể bạn đưa ra quyết định nào trong tương lai (tiếp tục hay dừng lại).

Nguyên tắc Vàng trong Ra Quyết định

Trong Ra Quyết định một cách hợp lý, chi phí chìm phải được bỏ qua.

Các quyết định trong tương lai chỉ nên dựa trên chi phí và lợi ích trong tương lai (incremental costs and benefits) và Chi phí Cơ hội.

Ngụy biện Chi phí Chìm (Sunk Cost Fallacy)

Đây là một lỗi tư duy phổ biến, còn gọi là “Ngụy biện Concorde”. Đó là khi một người tiếp tục đầu tư thêm nguồn lực (tiền, thời gian, nỗ lực) vào một dự án/lựa chọn đang thất bại, chỉ vì họ đã “lỡ” đầu tư quá nhiều vào nó trong quá khứ.

Họ ra quyết định dựa trên cảm xúc “tiếc nuối” thay vì lý trí.

Ví dụ:

• Tình huống: Bạn bỏ 500.000đ mua vé xem phim. Xem được 30 phút, phim rất dở.
• Chi phí chìm: 500.000đ (bạn không thể lấy lại được, dù bạn ở lại hay đi về).
• Quyết định (Ngụy biện): “Phim dở quá, nhưng lỡ mua vé 500k rồi, phải ngồi xem cho hết.” (Hậu quả: Bạn mất thêm 2 tiếng cuộc đời).
• Quyết định (Hợp lý): “Tiền đã mất rồi. Bây giờ lựa chọn là: (A) ở lại chịu đựng phim dở trong 2 tiếng, hoặc (B) đi về làm việc khác có ích hơn trong 2 tiếng.” $\to$ Chọn B.