Trách nhiệm Xã hội (CSR - Corporate Social Responsibility)

1. Định nghĩa

Trách nhiệm Xã hội của Doanh nghiệp (CSR) là một mô hình kinh doanh tự điều chỉnh, trong đó doanh nghiệp cam kết hoạt động một cách có đạo đức và đóng góp tích cực cho sự phát triển của xã hội, kinh tế, và môi trường, vượt ra ngoài các nghĩa vụ pháp lý cơ bản.

Nói đơn giản, CSR là “doanh nghiệp làm điều tốt” (doing good) cho xã hội, chứ không chỉ tập trung vào “kiếm lợi nhuận” (doing well).

Đây là một chức năng chiến lược quan trọng của Quan hệ Công chúng (PR) để xây dựng Hình ảnh Thương hiệu tích cực và Quản trị Danh tiếng.

2. Tháp CSR (Mô hình 4 tầng của Carroll)

Mô hình của Archie Carroll (1991) là nền tảng nhất, cho rằng CSR có 4 cấp độ (phải đi từ dưới lên):

a. Cấp độ 1: Trách nhiệm Kinh tế (Economic)

• Mô tả: Nền tảng cơ bản nhất. Doanh nghiệp phải có lãi (Be Profitable).
• Vai trò: Trước khi “làm tốt”, doanh nghiệp phải “tồn tại” - phải tạo ra sản phẩm, việc làm, và lợi nhuận.

b. Cấp độ 2: Trách nhiệm Pháp lý (Legal)

• Mô tả: Doanh nghiệp phải tuân thủ luật pháp (Obey the Law).
• Vai trò: Phải hoạt động trong khuôn khổ pháp luật (ví dụ: đóng thuế đầy đủ, tuân thủ luật lao động, không gian lận).

c. Cấp độ 3: Trách nhiệm Đạo đức (Ethical)

• Mô tả: Doanh nghiệp phải hành động có đạo đức (Be Ethical).
• Vai trò: Làm những điều đúng đắn, công bằng, ngay cả khi luật pháp không bắt buộc. (Ví dụ: Không sử dụng lao động trẻ em (ngay cả khi luật địa phương cho phép), đối xử công bằng với nhà cung cấp nhỏ lẻ).

d. Cấp độ 4: Trách nhiệm Từ thiện (Philanthropic)

• Mô tả: Đây là cấp độ cao nhất. Doanh nghiệp cống hiến (Be a Good Corporate Citizen) cho cộng đồng.
• Vai trò: (Đây là những gì người ta thường nghĩ đến khi nói “CSR”).
• Ví dụ: Xây trường học, ủng hộ nạn nhân bão lụt, tài trợ nghiên cứu, các chương trình bảo vệ môi trường (Xem Yếu tố Môi trường (PESTLE)).